Motosiklet zəncirinə düzgün qulluq necə edilir?
Motosikletin mühərrikindən gələn gücü arxa təkərə ötürən ən vacib detal zəncirdir. Zəncir ötürücüsü hər sürüş zamanı inanılmaz bir təzyiqə, toza, suya və sürtünməyə məruz qalır. Zəncirə vaxtında və düzgün qulluq etməmək həm ötürücü sistemin ömrünü qısaldır, həm də sürüş təhlükəsizliyini birbaşa təhlükəyə atır. Qulluq edilməyən və quruyan zəncir qırılaraq karteri dağıda bilər və ya arxa təkəri kilidləyərək qəzaya səbəb ola bilər.
Zəncirin ömrünü uzatmaq və təhlükəsiz sürüşü təmin etmək üçün addım-addım edilməli olan qulluq qaydalarını bir araya topladıq.
Zənciri nə vaxt təmizləmək və yağlamaq lazımdır?
Zəncirə qulluq etmək üçün konkret yürüş intervallarına riayət etmək lazımdır. Normal şəraitdə hər 500-600 kilometrdən bir zənciri təmizləmək və yenidən yağlamaq tövsiyə olunur.
Lakin yağışlı hava şəraitində sürdükdən sonra və ya palçıqlı, qumlu yollardan keçdikdən sonra bu məsafəni gözləmədən dərhal zəncirə qulluq etmək lazımdır. Çünki su yağ qatını yuyub aparır, qum dənəcikləri isə zəncirin həlqələri arasındakı rezin kipləşdiriciləri (O-ring və ya X-ring) sürətlə aşındırır.
Zəncirin təmizlənmə prosesi
Birbaşa köhnə yağın üzərinə yeni yağ vurmaq ən çox edilən səhvlərdən biridir. Üst-üstə yığılan yağ və toz qarışaraq zımpara effekti yaradır və zənciri daxildən yeyir. Buna görə də yağlamadan əvvəl zəncir tamamilə təmizlənməlidir:
• Düzgün təmizləyici seçimi: zənciri təmizləmək üçün xüsusi zəncir təmizləyici spreylərdən və ya kerosindən istifadə et. Heç bir halda benzin və ya digər güclü həlledicilərdən istifadə etmə, çünki onlar halqalar arasındakı həssas rezin kipləşdiriciləri qurudaraq sıradan çıxarır.
• Fırçalama: spreyi zəncirə vurduqdan sonra xüsusi üçtərəfli zəncir fırçası ilə halqaların arasındakı bütün çirkləri təmizlə.
• Qurutma: təmizləmə prosesi bitdikdən sonra zənciri təmiz bir bez ilə sil və tam qurumasını gözlə. Yağlamadan əvvəl zəncirin tam quru olması vacibdir.
Zəncirin düzgün yağlanması
Zənciri yağlayarkən həm doğru materialdan istifadə etmək, həm də yağı düzgün nöqtələrə vurmaq lazımdır:
• Yağın növü: motosikletinin istifadə şəraitinə uyğun yağ (yol motosikletləri üçün şəffaf, off-road üçün yapışqanlığı az olan toz saxlamayan yağlar) seç.
• Yağlanma nöqtəsi: yağı zəncirin kənarlarına yox, arxa dişli çarxla təmasda olan daxili halqaların və rezinlərin birləşmə nöqtələrinə vur. Təkəri əlinlə fırladaraq spreyi zəncirin daxili tərəfindən tətbiq et.
• Gözləmə müddəti: yağ vurduqdan dərhal sonra yola çıxma. Yağın halqaların içinə nüfuz etməsi və yapışqan hala gəlməsi üçün ən azı 20-30 dəqiqə motosikleti hərəkətsiz saxla. Əks halda, sürət yığan kimi bütün yağ təkərə və diskə sıçrayacaq.
Zəncirin boşluq dərəcəsinin tənzimlənməsi
Zəncir nə çox boş, nə də çox gərgin olmalıdır. Çox boş olan zəncir yerindən çıxa bilər, həddindən artıq gərgin zəncir isə sürət qutusunun çıxış valına və podşipniklərə zərər vuraraq onları sıradan çıxarır.
Motosikletinin maşasında (arxa çəngəlində) və ya istifadə kitabçasında zəncirin normal boşluq dərəcəsi (adətən 2-3 santimetr arası) qeyd olunur. Hər 1000 kilometrdən bir bu boşluğu yoxla və lazım gəldikdə arxa oxu tənzimləyərək doğru gərginliyi bərpa et.
Zəncirə qulluq edərkən unutmamağın vacib olduğu qızıl qaydalar
Zəncirlə işləyərkən həm təhlükəsizliyin, həm də texniki bütövlük üçün bu üç nüansa mütləq diqqət et:
1. Mühərriki heç vaxt işlək vəziyyətdə saxlama: zənciri təmizləyərkən və ya yağlayarkən motosiklet mütləq sönülü olmalıdır. Motosikleti dayağa qaldırıb birinci ötürücüyə qoyaraq zənciri fırlatmaq böyük təhlükədir və barmaqlarının dişli çarxın arasında qalaraq qopması ilə nəticələnə bilər. Təkəri yalnız əlinlə və mühərrik sönülü ikən fırlat.
2. Dişli çarxları yoxla: zəncir qulluğu zamanı ön və arxa dişli çarxların (squeezes) dişlərinə diqqət yetir. Əgər dişlər çox incəlibsə və ya əyilibsə, deməli, zəncirlə birlikdə dişli çarxlar da dəyişməlidir.
3. Peşəkar tənzimləmə: zəncirin gərginliyini tənzimləyərkən arxa təkərin düzgün ox üzərində qaldığından əmin olmalısan. Əgər bu barədə şübhələrin varsa, Motoverse servis mərkəzinə müraciət edərək zəncirin təmizlənməsini, yağlanmasını və mil tənzimlənməsini peşəkarlara həvalə edə bilərsən.
